Oplichting is met bedrieglijk opzet een onrechtmatig economisch voordeel willen verwerven, voor uzelf of voor een ander, door valse namen, een valse hoedanigheid of listige kunstgrepen die andermans vertrouwen op slinkse wijze winnen (art. 479 nieuw Strafwetboek). Het valt onder strafniveau 3. Verzwaarde oplichting, gepleegd tegenover een minderjarige of een persoon in een kwetsbare toestand, valt onder niveau 4 (art. 480 nieuw Strafwetboek).
Een bestelling die nooit aankomt of een factuur die openstaat, is op zich geen oplichting: de wet vraagt bedrieglijk opzet én een van de middelen die art. 479 opsomt.
Ook wie zijn bankrekening laat gebruiken om opgelicht geld door te sluizen (een “geldezel”), riskeert vervolging, dan voor witwassen (art. 502).
Bent u zelf slachtoffer? Bel meteen uw bank en blokkeer uw kaarten via Card Stop (078 170 170). Dien klacht in en bewaar alle berichten, betaalbewijzen en rekeningnummers. Lees hoe u te werk gaat.
Wat zegt de wet?
| Feit | Strafniveau | Wat betekent dat? |
|---|---|---|
| Oplichting (art. 479 nieuw Strafwetboek) | Niveau 3 | gevangenisstraf van meer dan drie tot vijf jaar; bij verzachtende omstandigheden een straf van niveau 2 of 1 |
| Verzwaarde oplichting: het slachtoffer is minderjarig of in een kwetsbare toestand (art. 480) | Niveau 4 | gevangenisstraf van meer dan vijf tot tien jaar; bij verzachtende omstandigheden een straf van niveau 3 of 2 |
| Informaticabedrog: gegevens in een informaticasysteem invoeren, wijzigen of wissen (art. 488) | Niveau 3 | dezelfde straf als oplichting |
Als verzwarende omstandigheid noemt de wet bij oplichting alleen het slachtoffer: iemand jonger dan achttien, of iemand die kwetsbaar is wegens leeftijd, ziekte, zwangerschap of een fysiek of mentaal gebrek, als dat zichtbaar was of de dader het wist (art. 480 en 79). Voor oplichting van vóór 1 september 2026 geldt de wet die voor de dader het gunstigst uitvalt (art. 2). De inhoud van elk niveau vindt u bij de straffen per niveau.
Oplichting binnen het gezin: de nieuwe bepalingen over oplichting voorzien niet langer in een uitzondering wanneer de dader zijn echtgenoot, een bloedverwant of een aanverwant in de rechte lijn bedriegt. Vroeger was dat anders: oud art. 504 maakte de familieregel van oud art. 462 ook op oplichting toepasselijk, waardoor de dader enkel tot burgerrechtelijk herstel gehouden was, behalve als het slachtoffer kwetsbaar was. Op oplichting van vóór 1 september 2026 kan die vroegere regeling via art. 2 nog invloed hebben.
Lees ook: misbruik van vertrouwen en sociale en fiscale fraude.
In cijfers
In West-Vlaanderen registreerde de politie in 2025 5.148 feiten van oplichting, tegenover 4.849 in 2024 en 2.265 in 2015.
| Pleegplaats | 2024 | 2025 |
|---|---|---|
| Provincie West-Vlaanderen | 4.849 | 5.148 |
| Politiezone Brugge | 467 | 545 |
| Politiezone Oostende | 373 | 405 |
| Politiezone Kouter* | 275 | 267 |
| Gemeente Gistel | 52 | 54 |
* Politiezone Kouter omvat Gistel, Ichtegem, Jabbeke, Oudenburg en Torhout.
Bedrog via een informaticasysteem telt de politie apart, als informaticabedrog: in heel België 61.068 feiten in 2025, tegenover 56.988 in 2024, en in West-Vlaanderen 5.499, tegenover 4.893. Voor phishing alleen noteerde de politie in België 11.292 feiten, tegenover 8.662 een jaar eerder. Het zijn geregistreerde feiten, geen veroordelingen; feiten die niet worden aangegeven, ontbreken.
Wanneer is het oplichting?
Art. 479 vraagt drie dingen tegelijk. Ontbreekt er één, dan valt het feit niet onder oplichting.
- Bedrieglijk opzet: de dader wil een economisch voordeel waarop hij geen recht heeft, voor zichzelf of voor een ander. De wet zegt “beogen te verwerven”.
- Een middel dat de wet noemt: een valse naam, een valse hoedanigheid, zoals zich voordoen als bankbediende of als verkoper van een zaak die men niet heeft, of listige kunstgrepen.
- Gericht op iemands vertrouwen: die middelen dienen om het vertrouwen van een ander op slinkse wijze te winnen.
Oplichting of een contract dat niet wordt nagekomen?
Levert een verkoper niet, of betaalt een klant zijn factuur niet, dan gaat het om de uitvoering van een overeenkomst, en daarover oordeelt de burgerlijke rechter. Het Strafwetboek maakt er pas oplichting van als de wederpartij met bedrieglijk opzet een valse naam of hoedanigheid gebruikte, of listige kunstgrepen, om uw vertrouwen te winnen, bijvoorbeeld een webwinkel onder een verzonnen firmanaam.
Informaticabedrog, valsheid of misbruik van vertrouwen?
- Informaticabedrog (art. 488): hetzelfde oogmerk, een ander middel. De dader misleidt geen persoon, maar grijpt in op gegevens in een informaticasysteem: hij voert ze in, wijzigt of wist ze, of verandert met een ander technologisch middel hoe ze normaal gebruikt worden. Ook niveau 3.
- Valsheid in geschrifte (art. 451): een vals stuk maken of vervalsen dat tot bewijs kan dienen, of zo’n stuk gebruiken, met bedrieglijk opzet of om te schaden. Dient een valse factuur om iemand op te lichten, dan kan één feit beide misdrijven opleveren; de hoofdstraf ligt dan binnen het zwaarste niveau (art. 61). Zie valsheid in geschrifte.
- Misbruik van vertrouwen (art. 475): daar kreeg de dader het goed eerst overhandigd en verduistert of verspilt hij het later; bij oplichting is het bedrog juist de manier om het voordeel binnen te halen.
Hoe verloopt een zaak over oplichting?
- Klacht en onderzoekDe berichten en betaalgegevens van het slachtoffer zijn het vertrekpunt. Het parket kan beslag leggen op wat uit de oplichting lijkt voort te komen (art. 35 Wetboek van strafvordering).
- VerhoorU wordt als verdachte gehoord en mag vooraf een advocaat raadplegen.
- AfloopSeponering, een minnelijke schikking of bemiddeling, of een zaak voor de correctionele rechtbank, waar de benadeelden hun schade vorderen.
Welke verdediging is mogelijk?
- er was geen bedrieglijk opzet: een laattijdige levering of een onbetaalde factuur is op zich een contractueel probleem
- geen valse namen, valse hoedanigheden of listige kunstgrepen
- u werd zelf misleid, bijvoorbeeld als geldezel
- terugbetaling of regeling met de benadeelden
- betwisting van de berekening van de schade
Wat doet u best, en wat niet?
Doe dit wel
- Bewaar alle berichten, contracten en betalingsbewijzen.
- Vraag advies vóór uw verhoor.
- Denk na over een regeling met de benadeelden.
Doe dit liever niet
- Berichten of accounts verwijderen.
- Geld van rekeningen halen of verplaatsen na een beslag.
- Contact zoeken met klagers zonder advies.
Hoe helpt Mr. Van Oyen u als verdachte?
- Hij onderzoekt of de feiten strafrechtelijk zijn of eerder burgerlijk.
- Hij vraagt inzage in het dossier en de opheffing van een beslag waar mogelijk.
- Hij voert uw verdediging en onderhandelt over schadevergoeding.
Slachtoffer van oplichting: wat doet u?
Bij oplichting telt elk uur: hoe sneller de bank verwittigd is, hoe meer kans dat een betaling nog tegengehouden wordt. Daarna komt het erop aan te tonen hoe u misleid werd.
- Verwittig uw bank onmiddellijkBel uw bank of Card Stop (078 170 170) zodra u merkt dat er iets misloopt. De wet verplicht u om misbruik van uw kaart of bankapp onverwijld te melden; na die melding draagt u het verlies door verder misbruik in principe niet meer, tenzij u bedrieglijk handelde.
- Ging er geld af dat u niet zelf toestond?Dan moet de bank dat bedrag in principe uiterlijk aan het einde van de volgende werkdag terugbetalen, tenzij ze redelijke gronden heeft om fraude te vermoeden. Vóór uw melding draagt u hoogstens 50 euro, behalve bij bedrog of grove nalatigheid, en die moet de bank bewijzen. Meld zo’n betaling onverwijld, en uiterlijk dertien maanden na de valutadatum van de afschrijving.
- Deed u zelf de overschrijving?Dan geldt die terugbetalingsregel mogelijk niet, omdat u de betaling zelf gaf. Vraag de bank toch meteen om het geld bij de ontvangende bank te laten tegenhouden.
- Bewaar het spoor van de oplichterHet rekeningnummer van de begunstigde, telefoonnummers, profielnamen, webadressen en de volledige gesprekken: zonder die gegevens is het geld moeilijk te volgen.
- Dien klacht in met de betaalgegevensNeem uw rekeninguittreksels mee naar de politie. Als benadeelde persoon kunt u later vragen om het dossier in te kijken en er een afschrift van te krijgen.
- Stel u burgerlijke partij of dagvaard zelfIs de oplichter bekend, dan vordert u uw schade als burgerlijke partij. Bij oplichting of informaticabedrog van niveau 3 kunt u hem ook zelf rechtstreeks dagvaarden; ging het om een minderjarig of kwetsbaar slachtoffer (niveau 4), dan kan dat niet.
Beslag en uw geld
Het parket kan beslag leggen op wat uit de oplichting lijkt voort te komen, zoals het saldo op de rekening van de begunstigde (art. 35 Wetboek van strafvordering). Wordt de dader veroordeeld en verklaart de rechter dat geld verbeurd, dan krijgt u het als burgerlijke partij terug als het van u is of in de plaats kwam van wat u verloor; een overeenstemmend geldbedrag wordt u toegekend en verrekend met uw schadevergoeding (art. 67 Strafwetboek). Werd een rekening van uzelf geblokkeerd, dan kunt u de opheffing vragen (art. 28sexies en 61quater); hoe dat gaat, staat bij witwassen.
Voorbeelden van wat u kunt vorderen
Welke posten de rechter toekent, hangt af van uw bewijs. Bijvoorbeeld:
- het verloren bedrag, voor zover de bank het niet terugbetaalde
- bankkosten en interesten
- morele schade door het verlies en de onrust
- de rechtsplegingsvergoeding die een veroordeelde oplichter aan u verschuldigd is
Er niet alleen voor staan
Oplichting gaat vaak gepaard met schaamte, terwijl de dader net op uw vertrouwen speelde. Slachtofferhulp van het CAW kan daarover met u praten, en de justitieassistent voor slachtofferonthaal legt uit hoe het dossier verder loopt. Zie daarnaast de algemene uitleg voor slachtoffers.
Doe dit wel
- Wijzig uw wachtwoorden en zet tweestapsverificatie aan.
- Bewaar alle communicatie met de oplichter.
Doe dit liever niet
- Opnieuw betalen om uw geld “terug te krijgen”.
- Ingaan op aanbiedingen om verloren geld te recupereren tegen betaling.
- Codes van uw bankapp of itsme delen.
Hoe helpt Mr. Van Oyen u als slachtoffer?
Mr. Van Oyen kan nagaan of uw bank moet terugbetalen, de klacht met de betaalgegevens opstellen en u als burgerlijke partij bijstaan tegen de oplichter en wie zijn rekening ter beschikking stelde.
Wat kost het?
Opgelicht of zelf verdacht: voor een eerste gesprek met Mr. Van Oyen betaalt u niets. Hoe het ereloon berekend wordt en wanneer uw rechtsbijstandsverzekering of pro deo tussenkomt, leest u bij kosten.
Meer over de tarieven →Wettelijke basis
- Art. 479 Strafwetboek: oplichting: niveau 3.
- Art. 480 Strafwetboek: verzwaarde oplichting ten nadele van een minderjarige of een persoon in een kwetsbare toestand: niveau 4.
- Art. 488 Strafwetboek: informaticabedrog: ingrijpen in gegevens van een informaticasysteem; niveau 3.
- Art. 79, 1° en 2°, Strafwetboek: wie de wet als minderjarige of als persoon in een kwetsbare toestand beschouwt.
- Art. 451 Strafwetboek: een vals stuk maken of gebruiken, apart strafbaar naast oplichting.
- Art. 475 Strafwetboek: misbruik van vertrouwen, ter vergelijking.
- Art. 61 Strafwetboek: één feit, meer misdrijven: de hoofdstraf binnen het zwaarste niveau.
- Art. 2 Strafwetboek: oplichting van vóór 1 september 2026.
- Art. 502 Strafwetboek: witwassen, voor wie zijn rekening laat gebruiken.
- Art. 67 Strafwetboek: verbeurdverklaard geld dat aan de burgerlijke partij wordt teruggegeven of toegekend.
- Art. 36 en 52 Strafwetboek: straffen per niveau en bijkomende geldboete.
- Art. VII.38, VII.41, VII.43 en VII.44 Wetboek van economisch recht: melding en terugbetaling van niet-toegestane betalingen.
- Art. 5bis voorafgaande titel Wetboek van strafvordering: de benadeelde persoon en zijn rechten.
- Art. 182 Wetboek van strafvordering: rechtstreekse dagvaarding door de burgerlijke partij (niveau 1 tot 3).
- Art. 35, 28sexies en 61quater Wetboek van strafvordering: beslag, en de opheffing ervan vragen.
- Art. 216bis en 216ter Wetboek van strafvordering: schikking en bemiddeling, met vergoeding van de schade.
- Oud art. 504 Strafwetboek: oud art. 462 ook van toepassing op oplichting (tot 31 augustus 2026).
Links naar de geldende tekst op Justel (FOD Justitie). Stand van de wetgeving: 26 oktober 2026.
Bronnen: Federale Politie, Politiële criminaliteitsstatistieken (BIPOL) en Tendensen 2024–2025, afsluitingsdatum 24 april 2026; samenstelling van de zone: politie.be/5452 (nagekeken op 3 november 2026).
Veelgestelde vragen
Is een niet geleverde bestelling oplichting?
Niet automatisch. Er is pas oplichting als de verkoper met bedrieglijk opzet een valse naam of hoedanigheid of listige kunstgrepen gebruikte (art. 479). Anders gaat het om de uitvoering van de koop.
Wat is een geldezel?
Iemand die zijn bankrekening laat gebruiken om geld van criminele herkomst door te sluizen. Dat kan vervolgd worden, ook als u zelf weinig verdiende.
Kunnen mijn rekeningen geblokkeerd worden?
Ja. Het parket of de onderzoeksrechter kan beslag leggen op geld of goederen die uit het misdrijf lijken voort te komen (art. 35 Wetboek van strafvordering). Om de opheffing vraagt u met een verzoekschrift (art. 28sexies en 61quater); zie ook witwassen.
Wat als ik het geld terugbetaal?
De feiten blijven strafbaar; bij oplichting voorziet het wetboek niet in een vrijstelling na terugbetaling. Een vergoede schade maakt wel een minnelijke schikking of een bemiddeling bij het parket mogelijk (art. 216bis en 216ter Wetboek van strafvordering).
Ben ik slachtoffer van oplichting?
Lees dan de pagina slachtoffer van een misdrijf voor uw rechten en de mogelijkheid tot schadevergoeding.
Krijg ik mijn geld terug?
Dat hangt af van hoe de oplichting gebeurde en hoe snel u reageerde. Ging een betaling buiten u om, dan moet de bank die in principe terugbetalen. Werd bij de dader geld in beslag genomen, dan kan de rechter het u bij een veroordeling toekennen als u burgerlijke partij bent (art. 67 Strafwetboek). Zekerheid is er niet.
Iemand belooft mijn verloren geld terug te halen tegen betaling. Is dat betrouwbaar?
Wees op uw hoede: zo’n aanbod kan zelf oplichting zijn. Betaal niets en meld het aan de politie.
Mijn rekening werd gebruikt door een geldezel. Ben ik dan slachtoffer?
U bent slachtoffer als u geld verloor. Wie zijn rekening liet gebruiken om geld door te sluizen, kan zelf vervolgd worden. Lees daarover de pagina witwassen.
Lees ook
⚖️ Deze pagina bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Neem contact op voor advies over uw dossier.