Met een laag inkomen heeft u recht op een pro-deoadvocaat (juridische tweedelijnsbijstand). Vanaf 1 september 2026 is de bijstand volledig kosteloos voor een alleenstaande met maximaal € 1.670 netto per maand, en voor een gezin met maximaal € 1.988, plus € 369,58 per persoon ten laste (bedragen vanaf 1 september 2026). Daarbij telt het gezinsinkomen: het inkomen van alle meerderjarigen op uw adres.
Minderjarigen en wie onder meer een leefloon ontvangt, hebben automatisch recht op pro deo.
U kunt pro deo aanvragen bij het Bureau voor Juridische Bijstand of rechtstreeks bij een advocaat die pro deo aanneemt. Mr. Van Oyen neemt pro-deodossiers aan in strafrecht, verkeersrecht en jeugdrecht.
Twijfelt u? Doe de test en weet in een minuut of u in aanmerking komt.
Gratis advocaat? Doe de test
Ontdek in drie stappen, volgens het officiële aanvraagformulier, of u recht heeft op een volledig of gedeeltelijk kosteloze advocaat, en welke documenten u nodig heeft.
- Berekening volgens het BJB West-Vlaanderen
- Uw persoonlijke lijst met stukken
- Niets wordt bewaard
- 1Uw gezin
- 2Uw situatie
- 3Het inkomen
Deze test geeft een indicatie op basis van de inkomensgrenzen van het Bureau voor Juridische Bijstand West-Vlaanderen vanaf 1 september 2026. Het BJB beslist altijd zelf en kan bijkomende stukken vragen. Uw antwoorden blijven op uw toestel.
Wat is een pro-deoadvocaat?
Een pro-deoadvocaat is een advocaat die u bijstaat via de juridische tweedelijnsbijstand. Het Bureau voor Juridische Bijstand (BJB) van de balie stelt de advocaat aan en de overheid vergoedt hem. Afhankelijk van uw inkomen is die bijstand volledig of gedeeltelijk kosteloos.
Pro deo bestaat voor alle rechtsdomeinen, dus ook voor strafzaken, verkeerszaken voor de politierechtbank en zaken voor de jeugdrechter. Het is iets anders dan de eerstelijnsbijstand: dat is een kort, gratis eerste juridisch advies, dat iedereen kan krijgen ongeacht het inkomen.
Inkomensgrenzen vanaf 1 september 2026
Het BJB kijkt niet alleen naar uw eigen inkomen, maar naar het gezinsinkomen: het netto maandinkomen van alle meerderjarige personen die op hetzelfde adres ingeschreven zijn, zoals uw partner, een meerderjarig kind of een andere huisgenoot. Daarom vraagt het BJB altijd een attest van gezinssamenstelling en bewijzen van de inkomsten van al die personen.
Kinderbijslag (groeipakket) telt niet mee als inkomen.
| Uw situatie | Volledig kosteloos | Gedeeltelijk kosteloos |
|---|---|---|
| Alleenstaande | tot € 1.670 netto per maand | tussen € 1.670 en € 1.988 |
| Gehuwd, samenwonend of alleenstaand met persoon ten laste | tot € 1.988 netto per maand | tussen € 1.988 en € 2.305 |
| Per persoon ten laste | grens + € 369,58 | grens + € 369,58 |
De grenzen worden jaarlijks op 1 september aangepast. Het BJB beslist altijd zelf over uw aanvraag. U vindt de officiële bedragen ook in het overzicht van de balie (pdf).
Wie heeft automatisch recht op pro deo?
Voor sommige mensen gaat de wet ervan uit dat ze onvoldoende inkomsten hebben. Zij moeten hun inkomen in principe niet verder aantonen. Het gaat onder meer om:
- minderjarigen: zij hebben altijd recht op een kosteloze advocaat;
- wie een leefloon ontvangt van het OCMW;
- wie een inkomensgarantie voor ouderen (IGO) of een inkomensvervangende tegemoetkoming voor personen met een handicap ontvangt;
- wie in een collectieve schuldenregeling zit;
- gedetineerden en asielzoekers.
Twijfelt u of u in aanmerking komt? Bel gerust. Mr. Van Oyen bekijkt het samen met u bij het eerste gesprek.
Pro deo in Oostende, Brugge en Gistel
Woont u in Oostende, Bredene, Middelkerke of omstreken en zoekt u een pro-deoadvocaat? Mr. Van Oyen neemt pro-deodossiers aan voor cliënten uit Oostende en de hele regio. Zijn kantoor in Gistel ligt op een tiental minuten van Oostende, en zaken uit Oostende komen voor de rechtbank en de politierechtbank in Brugge, waar hij geregeld pleit.
U kunt hem rechtstreeks contacteren: hij vraagt zijn aanstelling dan zelf aan bij het Bureau voor Juridische Bijstand. U kunt ook zonder afspraak naar de zitdag voor tweedelijnsbijstand in Oostende gaan, in de Campus Edith Cavell, Edith Cavellstraat 15, op dinsdag om 13.30 uur en op donderdag om 16.45 uur, en daar uw voorkeur voor Mr. Van Oyen meegeven. Wees er stipt op het aanvangsuur. De zitdag op donderdag gaat niet door in juli en augustus. Breng de stukken mee die hieronder bij de documenten voor pro deo staan; het recente attest van gezinssamenstelling vraagt u online of in het stadhuis aan.
Ook wie in Gistel of Brugge woont, kan bij hem terecht voor pro deo in strafzaken, verkeerszaken en jeugdzaken. Bij welke rechtbank een zaak uit Oostende terechtkomt, leest u op de pagina advocaat in Oostende.
Hoe vraagt u een pro-deoadvocaat aan?
- Rechtstreeks bij een advocaatU kunt meteen contact opnemen met een advocaat die pro deo aanneemt, zoals Mr. Van Oyen. Hij vraagt zijn aanstelling dan zelf aan bij het BJB.
- Of via het BJB West-VlaanderenU kunt ook zelf naar een zitdag van het BJB gaan. Het BJB wijst u dan een advocaat toe. Uw voorkeur voor een advocaat kunt u meegeven.
- Formulier en bewijsstukken bezorgenHet ingevulde en ondertekende aanvraagformulier, een recent attest van gezinssamenstelling (gratis bij uw gemeente) en bewijzen van de inkomsten van alle meerderjarige gezinsleden van de laatste 3 maanden. Hieronder vindt u welke stukken u precies nodig heeft.
- Beslissing van het BJBHet BJB beslist of u volledig of gedeeltelijk kosteloze bijstand krijgt. Bij gedeeltelijke kosteloosheid betaalt u een eigen bijdrage tussen 25 en 125 euro.
Welke documenten heeft u nodig voor pro deo?
Aanvraagformulier pro deo (juridische tweedelijnsbijstand, geldig vanaf 1 september 2026)
Vul het formulier in, vermeld de datum en onderteken met ‘gelezen en goedgekeurd’. Bezorg het samen met de stukken hieronder aan uw advocaat of breng het mee naar de zitdag van het BJB. Documenten mogen niet ouder zijn dan 2 maanden.
Om een pro-deodossier te openen, vraagt het BJB een aantal aanstellingsstukken. Welke stukken dat zijn, hangt af van uw situatie. Bezorg ze zo snel mogelijk aan uw advocaat, zodat hij de aanstelling kan aanvragen.
| Uw situatie | Nodige stukken |
|---|---|
| Minderjarige | Oproeping voor verhoor of de dagstelling van de jeugdrechtbank, en een bewijs van de geboortedatum. |
| Gedetineerde | Verzoek tot aanstelling, attest van gevangenschap en een procedurestuk. |
| Persoon in collectieve schuldenregeling | Ondertekend verzoek tot aanstelling, attest van gezinssamenstelling en het standaardattest CSR, ingevuld door de schuldbemiddelaar. |
| Persoon met een psychiatrische aandoening | De dagstelling in de procedure. |
| Vreemdeling | Ondertekend verzoek tot aanstelling, bewijs van verblijfssituatie, attest van materiële opvang of van gezinssamenstelling en inkomsten (indien beschikbaar) en een procedurestuk. |
| Persoon met onvoldoende inkomsten | Ondertekend verzoek tot aanstelling, attest van gezinssamenstelling en bewijzen van de inkomsten van alle meerderjarige personen in het gezin voor de laatste 3 maanden (zie hieronder). |
Welk bewijs van inkomen?
- Loon (werknemer): loonfiches van de laatste 3 maanden. Bij uitzendwerk een overzicht per maand, niet per week.
- Werkloosheidsuitkering: attest met het maandelijkse nettobedrag en het aantal vergoede dagen. Bij deeltijds werk ook het attest van de werkloosheid (met of zonder aanvulling).
- Uitkering van het ziekenfonds: attest met het maandelijkse nettobedrag en het aantal vergoede dagen, plus een bewijs van een eventuele tegemoetkoming van de FOD Sociale Zekerheid (of een bevestiging dat er geen is, via handicap.belgium.be).
- Tegemoetkoming FOD Sociale Zekerheid: attest van het maandelijkse nettobedrag, plus een eventuele aanvulling van het ziekenfonds.
- Leefloon: attest van het OCMW.
- Pensioen: stortingsbewijs.
- Zelfstandige: laatste btw-aangifte, laatste aanslagbiljet en een attest van de boekhouder met de voordelen van alle aard.
- Geen inkomen: attesten van de werkloosheidsdienst, het ziekenfonds en het OCMW dat u geen uitkering ontvangt, en een verklaring op eer dat u geen inkomen uit werk of uitkering heeft.
- Onderhoudsgeld betaald of ontvangen: rekeningafschriften van de laatste 3 maanden.
- Uitzonderlijke schulden: bewijs van de aard van de schuld, de betalingen van de laatste 3 maanden en het openstaande saldo.
Niet nodig: attesten van kinderbijslag (groeipakket) en, behalve voor zelfstandigen, het aanslagbiljet. Dit is een algemeen overzicht: het BJB kan altijd bijkomende stukken opvragen.
Zitdagen van het BJB in West-Vlaanderen
| Afdeling | Adres | Zitdagen |
|---|---|---|
| Brugge | Langestraat 120, 8000 Brugge | maandag en donderdag om 11 uur (aanmelden 10.30 – 11.30 uur) |
| Oostende | Campus Edith Cavell, Edith Cavellstraat 15, 8400 Oostende | dinsdag om 13.30 uur en donderdag om 16.45 uur (donderdag niet in juli en augustus) |
| Kortrijk | Gerechtsgebouw, Beheerstraat 41, 8500 Kortrijk | dinsdag en donderdag om 10 uur (volgnummer aan het onthaal van het gerechtsgebouw, 9.30 – 10.30 uur) |
| Ieper | Gerechtsgebouw, Grote Markt 1, 8900 Ieper | donderdag om 14 uur (aanmelden tot 15 uur) |
| Roeselare | Welzijnshuis, Gasthuisstraat 10, 8800 Roeselare | maandag om 9 uur (aanmelden tot 9.30 uur) en woensdag om 14 uur (aanmelden tot 14.30 uur) |
| Veurne | Gerechtsgebouw, Peter Benoitlaan 2, 8630 Veurne | tweede en vierde vrijdag, 10.30 – 12 uur |
Een afspraak hoeft niet: u gaat rechtstreeks naar de zitdag. Op feestdagen is er geen zitdag. BJB West-Vlaanderen: tel. 050 34 97 20 (9 – 12.30 uur), bjb@baliewestvlaanderen.be. Kijk de zitdagen voor uw bezoek na op de website van de balie.
Een aanvraag kan ook schriftelijk, aan het Bureau voor Juridische Bijstand, p/a Orde van Advocaten, Langestraat 120, 8000 Brugge.
Het aanvraagformulier kunt u op voorhand invullen en meebrengen.
Wat dekt pro deo, en wat niet?
- Pro deo dekt het ereloon van uw advocaat. U betaalt de advocaat zelf niets, behalve een eventuele eigen bijdrage bij gedeeltelijke kosteloosheid.
- Andere kosten, zoals gerechtskosten of kosten van een deskundige, vallen niet altijd onder pro deo. Daarvoor bestaat een aparte regeling (rechtsbijstand), die de rechter toekent.
- Wordt u veroordeeld, dan kunnen een boete, gerechtskosten of een schadevergoeding aan het slachtoffer ten laste blijven. Pro deo betaalt die niet.
- Verbetert uw inkomen tijdens de procedure, dan moet u dat melden. De overheid kan de kosten in bepaalde gevallen terugvorderen.
Wat kost het?
Het eerste gesprek met de advocaat is kosteloos. Heeft u een rechtsbijstandsverzekering, dan kiest u bij een gerechtelijke procedure zelf uw advocaat. Over het ereloon, de tussenkomst van uw verzekering en pro deo leest u meer op de pagina over de tarieven; of u in aanmerking komt voor pro deo, ziet u met de pro-deotest.
Meer over de tarieven →Wettelijke basis
- Art. 508/1 Gerechtelijk Wetboek: wat juridische eerstelijns- en tweedelijnsbijstand is.
- Art. 508/7 en 508/9 Gerechtelijk Wetboek: het Bureau voor Juridische Bijstand en de aanstelling van de advocaat die u kiest.
- Art. 508/13/1 Gerechtelijk Wetboek: volledige kosteloosheid: de inkomensgrenzen, wie vermoed wordt onvoldoende inkomsten te hebben (onder meer bij een leefloon) en, in § 4, de volledige kosteloosheid voor minderjarigen.
- Art. 508/13/2 Gerechtelijk Wetboek: gedeeltelijke kosteloosheid en de eigen bijdrage van minimaal € 25 en maximaal € 125 (het verschil tussen uw inkomen en de grens voor volledige kosteloosheid).
- Art. 508/13/4 Gerechtelijk Wetboek: jaarlijkse aanpassing van de bedragen op 1 september.
- Art. 664 Gerechtelijk Wetboek: rechtsbijstand voor de gerechtskosten.
Links naar de geldende tekst op Justel (FOD Justitie). Zitdag in Oostende en schriftelijke aanvraag: website van de stad Oostende, Commissie voor Juridische Bijstand (oostende.be), geraadpleegd op 26 oktober 2026. Zitdagen in West-Vlaanderen: website van de Balie West-Vlaanderen, "Waar kan u hiervoor terecht?" (baliewestvlaanderen.be), en voor Roeselare de Welzijnswijzer van de stad Roeselare (welzijnswijzer.roeselare.be), beide geraadpleegd op 26 oktober 2026. Stand van de wetgeving: 26 oktober 2026.
Veelgestelde vragen
Mag een pro-deoadvocaat kosten aanrekenen?
Bij volledig kosteloze bijstand betaalt u de advocaat niets. Bij gedeeltelijk kosteloze bijstand kan een beperkte eigen bijdrage gevraagd worden. Gerechtskosten, een boete of een schadevergoeding vallen niet onder pro deo.
Kan ik zelf mijn pro-deoadvocaat kiezen?
Ja. U kunt rechtstreeks een advocaat contacteren die pro deo aanneemt. Hij vraagt zijn aanstelling dan aan bij het BJB. Via het BJB kunt u ook een voorkeur opgeven.
Geldt pro deo ook voor een strafzaak of de politierechtbank?
Ja. Pro deo bestaat voor alle rechtsdomeinen, ook voor een verhoor, een zaak voor de correctionele rechtbank, de politierechtbank of de jeugdrechter.
Wat is het verschil met eerstelijnsbijstand?
Eerstelijnsbijstand is een kort, gratis eerste juridisch advies voor iedereen. Pro deo (tweedelijnsbijstand) is de volledige bijstand door een advocaat in uw dossier, afhankelijk van uw inkomen.
Telt het inkomen van mijn partner of huisgenoten mee?
Ja. Het BJB kijkt naar het gezinsinkomen: het inkomen van alle meerderjarige personen die op hetzelfde adres ingeschreven zijn.
Welke documenten heb ik nodig voor pro deo?
In de meeste gevallen een ondertekend verzoek tot aanstelling, een attest van gezinssamenstelling en bewijzen van de inkomsten van alle meerderjarige gezinsleden van de laatste 3 maanden. Voor minderjarigen, gedetineerden en personen in collectieve schuldenregeling gelden andere stukken.
Wat als mijn inkomen later stijgt?
Dan moet u dat melden. De advocaat of het BJB bekijkt of u nog recht heeft. In bepaalde gevallen kan de overheid de kosten terugvorderen.
Ik ben opgepakt en heb nog geen pro deo aangevraagd. Wat nu?
U heeft altijd recht op een advocaat bij een verhoor of arrestatie. Vraag uitdrukkelijk naar een advocaat. Of u nadien iets moet betalen, hangt af van uw inkomen.
Lees ook
⚖️ Deze pagina bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Neem contact op voor advies over uw dossier.