Het nieuwe Strafwetboek spreekt van vandalisme. Gewoon vandalisme valt onder niveau 1, vandalisme met ernstige schade onder niveau 2.
Vandalisme aan een goed met een bijzonder belang, zoals een gebouw, maatschappelijke infrastructuur, een vervoermiddel of bomen, wordt zwaarder bestraft.
Naast de straf kan de rechter de dader veroordelen om de schade te vergoeden (art. 67 Strafwetboek).
Bent u zelf slachtoffer? Neem foto’s van de schade, dien klacht in en vraag offertes voor het herstel. Met het nummer van het proces-verbaal kunt u uw verzekeraar aanspreken. Lees hoe u te werk gaat.
Wat zegt de wet?
| Feit | Strafniveau | Wat betekent dat? |
|---|---|---|
| Vandalisme (art. 515 nieuw Strafwetboek) | Niveau 1 | de rechter legt geen gevangenisstraf op, maar bijvoorbeeld een geldboete (200 tot 20.000 euro, zonder opdeciemen), werkstraf of probatiestraf |
| Vandalisme met ernstige schade (art. 516) | Niveau 2 | een gevangenisstraf tussen zes maanden en drie jaar, of bijvoorbeeld elektronisch toezicht |
| Vandalisme aan een goed met een bijzonder belang (art. 517) | Niveau 2 | hetzelfde niveau, ook zonder ernstige schade |
| Idem, met ernstige schade | Niveau 3 | als hoogste straf een gevangenisstraf van meer dan drie jaar, tot vijf jaar |
| Vandalisme met geweld of bedreiging (art. 518) | Niveau 2 | niveau 3 als er ernstige schade is |
| Vandalisme met geweld of bedreiging aan of in een bewoond huis (art. 519) | Niveau 4 | gevangenisstraf tot tien jaar mogelijk |
Bij de keuze van de straf weegt de rechter mee of het slachtoffer minderjarig of kwetsbaar is, of het ’s nachts gebeurde, of er twee of meer daders waren en of het slachtoffer een openbare functie uitoefende (art. 523). Gaat het vandalisme gepaard met geweld met zware gevolgen voor de lichamelijke integriteit (derde graad), dan is het niveau 4; met de dood als gevolg niveau 5 (art. 520 en 521). Feiten van vóór 1 september 2026 worden beoordeeld volgens de regeling die voor de beklaagde het gunstigst is (art. 2). De volledige straffen per niveau vindt u bij de strafniveaus.
Lees ook: inbraak en brandstichting.
In cijfers
Voor vandalisme telde de politie in 2025 in heel België 58.759 feiten, tegenover 63.096 in 2024. Daaronder vallen vernielingen en beschadigingen van voertuigen, gebouwen en andere goederen, en graffiti. In West-Vlaanderen ging het in 2025 om 5.979 feiten; in 2019, vóór de coronajaren, waren het er 6.694.
| Pleegplaats | 2024 | 2025 |
|---|---|---|
| België | 63.096 | 58.759 |
| Provincie West-Vlaanderen | 6.159 | 5.979 |
| Politiezone Brugge | 901 | 928 |
| Politiezone Oostende | 583 | 616 |
| Politiezone Kouter* | 243 | 257 |
| Gemeente Gistel | 49 | 54 |
* Politiezone Kouter omvat Gistel, Ichtegem, Jabbeke, Oudenburg en Torhout.
Brandstichting staat apart in de statistiek. Het zijn feiten die in een proces-verbaal terechtkwamen, geen veroordelingen; schade die niemand aangeeft, ontbreekt.
Wat verstaat de wet onder vandalisme?
Vandalisme is elke opzettelijke handeling tegen een goed van iemand anders die bestaat in het vernielen, beschadigen of onbruikbaar maken ervan, of in het aanbrengen van graffiti zonder toestemming (art. 514). Het moet dus om andermans goed gaan, en het moet bewust gebeuren: wie per ongeluk iets beschadigt, pleegt geen vandalisme.
- Graffiti: de wet noemt graffiti zonder toestemming uitdrukkelijk als vorm van vandalisme. Toestemming van de eigenaar maakt het verschil.
- Brand: wie opzettelijk brand sticht op een goed, waardoor een ander schade lijdt of een maatschappelijk gevaar ontstaat, pleegt geen vandalisme maar brandstichting (art. 505), een apart misdrijf vanaf niveau 2.
- GAS-sanctie: een gemeente mag in haar reglement voor vandalisme (art. 514 tot 517) een administratieve sanctie bepalen (art. 3 GAS-wet). Hoe zo'n GAS-boete verloopt, leest u op die pagina.
Hoe verloopt een zaak over vandalisme?
- VaststellingDe politie maakt een proces-verbaal op van de schade.
- VerhoorAls verdachte heeft u rechten bij het verhoor; die staan bij een uitnodiging voor verhoor.
- Strafzaak of GASZonder protocolakkoord tussen parket en gemeente kan voor vandalisme met ernstige schade of aan een goed met een bijzonder belang alleen een GAS-boete volgen als de procureur des Konings binnen twee maanden laat weten dat hij dat opportuun acht en zelf geen gevolg geeft; bij ander vandalisme vervalt die mogelijkheid zodra het parket binnen die termijn meldt dat het onderzoekt, vervolgt of seponeert bij gebrek aan bezwaren (art. 23 GAS-wet).
- Herstel en vergoedingVolgt een veroordeling, dan kan daar een schadevergoeding voor de burgerlijke partij bij komen (art. 67). Voor de zitting zelf verwijzen we naar gedagvaard voor de correctionele rechtbank.
Vandalisme en de GAS-boete
Sinds 1 september 2026 verwijst de GAS-wet naar de nieuwe artikelen over vandalisme (art. 514 tot 517 Strafwetboek). Voor die feiten kan de gemeente een GAS-boete opleggen, als haar reglement dat voorziet. Volgens de algemene omzendbrief van het College van procureurs-generaal over het nieuwe Strafwetboek (COL 02/2026) moeten de gemeentelijke reglementen en de protocollen met het parket aan die wijziging worden aangepast. Tot dan beveelt het College de korpschefs aan af te spreken dat de politie voor die gemengde inbreuken voorlopig een vereenvoudigd proces-verbaal opstelt.
Een minderjarige kan alleen een administratieve geldboete krijgen als hij op het ogenblik van de feiten minstens 14 jaar was (art. 14 GAS-wet).
Het GAS-reglement van Gistel (stand 3 november 2026) bevat geen bepaling over vandalisme. Op grond van dat reglement is in Gistel dus geen GAS-boete voor vandalisme voorzien.
Welke verdediging is mogelijk?
- betwisting van de identificatie of van uw rol
- betwisting van de omvang van de schade
- vrijwillige vergoeding of herstel van de schade
- een alternatieve afhandeling, zoals bemiddeling of een GAS-boete
Wat doet u best, en wat niet?
Doe dit wel
- Neem contact op over vergoeding van de schade, liefst via een advocaat.
- Bewaar alle facturen en briefwisseling.
Doe dit liever niet
- Beelden van de feiten delen op sociale media.
- Contact zoeken met getuigen.
Hoe helpt Mr. Van Oyen u als verdachte?
- Hij onderhandelt over een regeling van de schade.
- Hij streeft waar mogelijk naar bemiddeling.
- Hij verdedigt u voor de rechtbank.
Slachtoffer van vandalisme of graffiti: wat doet u?
Bij vandalisme gaat het voor u vooral om twee vragen: hoe toont u aan wat er beschadigd werd, en wie betaalt het herstel? De stappen hieronder volgen die volgorde.
- Fotografeer alles vóór de herstellingMaak overzichtsbeelden en close-ups, leg er een voorwerp naast voor de schaal en bewaar kapotte onderdelen als dat kan. Wat al hersteld is, kunt u achteraf niet meer tonen.
- Vraag snel naar camerabeeldenBeelden waarop geen misdrijf of schade te zien is, worden volgens de camerawet niet langer dan een maand bewaard. Vraag buren, handelaars of de gemeente om de opnames van dat tijdstip veilig te stellen, en zeg bij uw klacht waar er camera’s hangen.
- Beschrijf in uw klacht wat er beschadigd werd, en hoeU dient klacht in bij de politie of bij de procureur des Konings. Vermeld of het om een gebouw, een voertuig, bomen of openbare infrastructuur ging, of er geweld of bedreiging aan te pas kwam, of het ’s nachts gebeurde en hoeveel daders er waren: de wet verbindt daar een hoger strafniveau of een verzwarende factor aan.
- Laat de schade begrotenEen offerte of factuur van een vakman maakt het bedrag concreet. Bezorg uw verzekeraar die offerte samen met het nummer van het proces-verbaal.
- Zorg dat u in het dossier staatWie verklaart schade te hebben geleden, wordt benadeelde persoon en wordt verwittigd bij een seponering, een gerechtelijk onderzoek of een zittingsdatum. Wilt u dat de rechter de dader tot vergoeding veroordeelt, dan stelt u zich burgerlijke partij, uiterlijk tot de sluiting van de debatten.
Ongeluk of vandalisme?
Vandalisme veronderstelt opzet. Raakte iemand bij het manoeuvreren uw poort, of brak een voetbal uw ruit, dan is dat geen vandalisme en regelt u de schade via de aansprakelijkheid van de ander en de verzekeringen. Ook bij opzet kunt u de vergoeding los van de strafzaak bij de burgerlijke rechter vragen. Loopt er een strafvordering over dezelfde feiten en kunnen de twee uitspraken elkaar tegenspreken, dan wordt de burgerlijke zaak geschorst tot de strafrechter beslist heeft. Bij vandalisme van niveau 1, 2 of 3 kunt u de dader ook zelf rechtstreeks voor de correctionele rechtbank dagvaarden, bijvoorbeeld na een seponering.
Wat kunt u bijvoorbeeld in rekening brengen?
Welke posten de rechter aanvaardt en voor welk bedrag, beslist hij zelf. Enkele voorbeelden:
- de herstelkosten, of de waarde van wat niet meer te herstellen is
- het reinigen van een gevel of muur na graffiti
- een vervangwagen of ander vervangmiddel zolang u het uwe niet kunt gebruiken
- bij een veroordeling: de rechtsplegingsvergoeding, een forfaitaire bijdrage in uw advocatenkosten
Het Slachtofferfonds komt niet tussen voor schade aan goederen alleen: de wet van 1 augustus 1985 helpt wie door een opzettelijke gewelddaad zelf ernstige lichamelijke of psychische schade opliep.
Steun na een vernieling
Raakt een vernieling aan uw huis ook uw gevoel van veiligheid, dan vindt u bij slachtoffer van een misdrijf waar u terechtkunt voor een gesprek en voor informatie over het dossier.
Doe dit wel
- Bewaar offertes en facturen.
Doe dit liever niet
- Herstellen zonder de schade vast te leggen.
- Zelf de dader aanspreken.
- Een minnelijke regeling aanvaarden zonder de volledige schade te kennen.
Hoe helpt Mr. Van Oyen u als slachtoffer?
Mr. Van Oyen kan uw foto’s, beelden en offertes bundelen tot een onderbouwde schadebegroting, u burgerlijke partij stellen en uw vordering op de zitting toelichten.
Wat kost het?
Of u nu verdachte of benadeelde bent: het eerste gesprek is kosteloos, en wat volgt, staat op de pagina over kosten en pro deo.
Meer over de tarieven →Wettelijke basis
- Art. 514 Strafwetboek: definitie van vandalisme, met inbegrip van graffiti.
- Art. 515-517 Strafwetboek: ernstige schade en een goed met een bijzonder belang.
- Art. 518-521 Strafwetboek: vandalisme met geweld of bedreiging en zwaardere vormen.
- Art. 523 Strafwetboek: verzwarende factoren, zoals feiten bij nacht.
- Art. 3 GAS-wet: sinds 1 september 2026 kan een gemeentereglement een GAS-sanctie voorzien voor art. 514 tot 517.
- Art. 36 Strafwetboek: welke straffen bij elk strafniveau horen.
- Art. 4 voorafgaande titel Wetboek van strafvordering: de burgerlijke zaak wordt geschorst zolang de strafvordering loopt, als de uitspraken elkaar kunnen tegenspreken.
- Art. 5bis voorafgaande titel Wetboek van strafvordering: de benadeelde persoon en zijn rechten.
- Art. 63, 66 en 67 Wetboek van strafvordering: klacht en burgerlijke partijstelling.
- Art. 182 Wetboek van strafvordering: rechtstreekse dagvaarding door de burgerlijke partij (niveau 1 tot 3).
- Art. 5 § 4, 6 § 3 en 7 § 3 Camerawet: bewaartermijn van camerabeelden.
- Art. 31 wet van 1 augustus 1985: financiële hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden.
- Art. 505 Strafwetboek: brandstichting, een apart misdrijf naast vandalisme.
- Art. 67 Strafwetboek: naast de straf: vergoeding van de schade aan de burgerlijke partij.
- Art. 2 Strafwetboek: vernielingen van vóór 1 september 2026: de gunstigste regeling.
- Art. 23 GAS-wet: wat het parket zonder protocolakkoord beslist over vandalisme met een GAS-sanctie.
- Art. 14 GAS-wet: administratieve geldboete voor minderjarigen pas vanaf 14 jaar.
Links naar de geldende tekst op Justel (FOD Justitie). Stand van de wetgeving: 31 oktober 2026.
Bronnen: Federale Politie, Politiële criminaliteitsstatistieken (BIPOL), afsluitingsdatum 24 april 2026; samenstelling van de zone: politie.be/5452 (nagekeken op 3 november 2026); omzendbrief COL 02/2026 van het College van procureurs-generaal, Het nieuwe Strafwetboek – algemene omzendbrief (versie 21 augustus 2026), punt 3.4.3; Algemeen GAS-reglement politiezone Kouter, goedgekeurd door de gemeenteraad van Gistel op 7 oktober 2021, art. 1 tot 41.
Veelgestelde vragen
Is graffiti ook vandalisme?
Ja, het aanbrengen van graffiti zonder toestemming kan als vandalisme worden vervolgd of met een GAS-boete worden afgehandeld.
Moet ik de schade betalen?
De eigenaar kan schadevergoeding vragen, ook als de strafzaak geseponeerd wordt.
Wat als ik minderjarig ben?
Dan behandelt het parket de zaak volgens het jeugdrecht, of volgt een GAS-procedure.
Kan mijn verzekering tussenkomen?
Een familiale verzekering dekt in principe geen opzettelijke schade. Laat het in uw situatie nakijken.
De dader is minderjarig. Kan ik toch schadevergoeding vragen?
Ja. De jeugdrechter behandelt de zaak, en de ouders kunnen burgerlijk aansprakelijk zijn voor de schade die hun kind veroorzaakte.
Is herstelbemiddeling mogelijk?
Ja. Dader en slachtoffer kunnen met hulp van een bemiddelaar afspraken maken over het herstel van de schade.
Moet ik altijd klacht indienen?
Voor uw verzekeraar en om de dader later aan te spreken is een proces-verbaal meestal nodig. Dien daarom best snel klacht in.
Lees ook
⚖️ Deze pagina bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Neem contact op voor advies over uw dossier.