Weerspannigheid is het opzettelijk met geweld of bedreiging verzetten tegen of aanvallen van een persoon met een openbare functie, zoals een politieagent, terwijl die de wet of een bevel uitvoert.
Zonder wapen gaat het om niveau 1, met wapen om niveau 2. Heeft de weerspannigheid een integriteitsaantasting van de tweede of de derde graad tot gevolg, dan ligt het niveau hoger: niveau 2 zonder wapens, niveau 3 met wapens. Wordt de weerspannigheid gepleegd door twee of meer personen die zich daartoe verenigen, dan gaat het om collectieve weerspannigheid (niveau 3).
Belediging of smaad van een agent is een apart misdrijf, eveneens van niveau 1. Geweld tegen een politieagent naar aanleiding van zijn functie is een ander misdrijf, vanaf niveau 2.
Wat zegt de wet?
| Feit | Strafniveau | Wat betekent dat? |
|---|---|---|
| Weerspannigheid zonder wapen | Niveau 1 | geen gevangenisstraf; mogelijk zijn onder meer een werkstraf van 20 tot 120 uur of een geldboete tussen 200 en 20.000 euro (zonder opdeciemen) |
| Weerspannigheid met wapen | Niveau 2 | zes maanden tot drie jaar gevangenisstraf, of een alternatieve straf zoals elektronisch toezicht of een probatiestraf |
| Weerspannigheid met een integriteitsaantasting van de tweede of de derde graad tot gevolg, zonder wapen (art. 644 nieuw Strafwetboek) | Niveau 2 | idem: zes maanden tot drie jaar gevangenisstraf of een alternatieve straf |
| Idem, met wapen | Niveau 3 | gevangenisstraf: meer dan drie tot vijf jaar |
| Collectieve weerspannigheid: door twee of meer personen die zich daartoe verenigen (art. 645 nieuw Strafwetboek) | Niveau 3 | eveneens meer dan drie tot vijf jaar gevangenisstraf |
| Belediging of smaad | Niveau 1 | net als weerspannigheid zonder wapen: geen gevangenisstraf |
Bij collectieve weerspannigheid blijft wie geen leidende rol had straffeloos, als hij op het eerste verzoek van de overheid stopt of later zonder nieuw verzet buiten de plaats van de feiten wordt aangetroffen (art. 646). Dateren de feiten van vóór 1 september 2026, dan krijgt u de mildste regeling van beide wetboeken (art. 2). De volledige lijst van straffen per niveau staat in het overzicht van de strafniveaus.
Lees ook: opgepakt of aangehouden en bedreiging.
Wat verstaat de wet onder weerspannigheid?
Er zijn vier elementen nodig (art. 644). Er moet geweld of bedreiging zijn. Het verzet moet gericht zijn tegen iemand met een openbare functie (art. 79, 5°), zoals een politieagent of een gerechtsdeurwaarder die een rechterlijke beslissing uitvoert, of tegen wie die persoon bijstaat. Die persoon moet handelen ter uitvoering van de wet, van een bevel van de overheid of van een rechterlijke beslissing. En u moet opzettelijk gehandeld hebben.
Een voorbeeld: bij een verkeerscontrole vraagt een agent het rijbewijs en de identiteitskaart. De bestuurder weigert, wordt boos, stapt uit en duwt de agent weg wanneer die hem probeert te kalmeren of te boeien. Het duwen is geweld en maakt het feit tot weerspannigheid. Weigeren, roepen of boos worden is op zich geen weerspannigheid; een bedreiging kan wel volstaan, ook met woorden. Passieve ongehoorzaamheid, zoals blijven zitten tijdens een vreedzame zitactie, is evenmin verzet met geweld.
Verzet tegen een kennelijk onwettige daad van de overheid is alleen toegelaten onder strikte voorwaarden: een onmiddellijke reactie moest nodig zijn om onherstelbare schade te voorkomen, en het verzet moest in verhouding staan tot de onwettigheid (art. 15).
Weerspannigheid, belediging of geweld tegen de politie?
- Belediging (art. 244): iemand in het openbaar en met kwaadwillig opzet beledigen; niveau 1.
- Smaad (art. 247): een persoon met een openbare functie belachelijk willen maken, naar aanleiding van die functie; niveau 1.
- Geweld tegen een politieagent naar aanleiding van zijn functie (art. 202 en 79, 4°): niveau 2 zonder letsel of met een aantasting van de eerste graad, oplopend tot niveau 5 als het slachtoffer overlijdt. Dezelfde regeling beschermt onder meer leden van de brandweer, wie een gezondheidszorgberoep uitoefent en controleurs van het openbaar vervoer.
Vormt één feit meerdere misdrijven, bijvoorbeeld duwen dat tegelijk weerspannigheid en geweld is, dan legt de rechter één hoofdstraf op binnen het zwaarste niveau (art. 61). Worden verschillende feiten samen berecht, dan geldt ook het zwaarste niveau, dat de rechter met één niveau kan verhogen, behalve bij niveau 1 of 6; bij niveau 1 kan hij de hoofdstraffen wel samen opleggen (art. 62, § 3).
Hoe verloopt een zaak over weerspannigheid?
- Het proces-verbaalDe agenten die bij het incident betrokken waren, beschrijven hun vaststellingen in een proces-verbaal. Dat stuk vormt het vertrekpunt van het dossier; uw eigen versie geeft u bij het verhoor.
- Beelden en getuigenBodycambeelden worden niet standaard bij het dossier gevoegd. Droeg de agent een bodycam, dan kunnen de beelden opgevraagd worden, net als camerabeelden of het verhoor van een getuige. Bij uw verhoor mag u vragen dat een bepaalde opsporingshandeling gebeurt of dat iemand verhoord wordt (art. 47bis, § 2, Wetboek van strafvordering). Loopt er een gerechtelijk onderzoek en bent u in verdenking gesteld, dan kunt u de onderzoeksrechter om een bijkomende onderzoekshandeling verzoeken (art. 61quinquies).
- AfhandelingHoe een zitting verloopt, staat op de pagina over een dagvaarding voor de correctionele rechtbank.
Welke verdediging is mogelijk?
- u verzette zich niet met geweld of bedreiging, maar passief
- het optreden van de politie was niet rechtmatig of buitensporig
- betwisting van het proces-verbaal, bijvoorbeeld met beelden of getuigen
- de context: paniek, verwarring of een medische toestand
Wat doet u best, en wat niet?
Doe dit wel
- Noteer getuigen en vraag of er camerabeelden zijn.
- Laat eigen letsels vaststellen door een arts.
Doe dit liever niet
- Beelden van het incident online zetten zonder advies.
- Zonder voorbereiding een verklaring afleggen.
Hoe helpt Mr. Van Oyen u?
- Hij vergelijkt het proces-verbaal met beelden en getuigen.
- Hij onderzoekt of het politieoptreden correct was.
- Hij verdedigt u voor de rechtbank.
Wat kost het?
Het eerste gesprek na een controle of arrestatie is kosteloos. De regels over ereloon, verzekering en pro deo vindt u op de tarievenpagina.
Meer over de tarieven →Wettelijke basis
- Art. 644 Strafwetboek: weerspannigheid, met of zonder wapens.
- Art. 645-646 Strafwetboek: collectieve weerspannigheid.
- Art. 79, 5°, 16° en 17° Strafwetboek: wie een persoon met een openbare functie is en wat een integriteitsaantasting van de tweede en de derde graad is.
- Art. 244 en 247 Strafwetboek: belediging en smaad.
- Art. 36 Strafwetboek: welke straffen bij elk strafniveau horen.
- Art. 15 Strafwetboek: wettig verzet tegen een kennelijk onwettige daad van de overheid.
- Art. 202 en 79, 4° Strafwetboek: geweld tegen een persoon met een maatschappelijke functie.
- Art. 61 en 62 Strafwetboek: eendaadse en meerdaadse samenloop.
- Art. 2 Strafwetboek: feiten van vóór 1 september 2026.
- Art. 47bis en 61quinquies Wetboek van strafvordering: vragen om een opsporingshandeling of een bijkomende onderzoekshandeling.
Links naar de geldende tekst op Justel (FOD Justitie). Stand van de wetgeving: 26 oktober 2026.
Veelgestelde vragen
Is weglopen of niet meewerken al weerspannigheid?
Niet noodzakelijk. Weerspannigheid vereist geweld of bedreiging. Passief verzet valt daar in principe niet onder.
Wat als de politie zelf te hardhandig optrad?
Dat kan een rol spelen in uw verdediging. U kunt ook zelf klacht indienen.
Wordt dit samen met de andere feiten behandeld?
Worden de feiten samen berecht, dan legt de rechter één hoofdstraf op binnen het zwaarste strafniveau. Gaat het om niveau 1, zoals gewone weerspannigheid of belediging, dan kan hij niet naar een hoger niveau gaan, maar wel de verschillende hoofdstraffen samen opleggen. Bij niveau 2 of 3 kan hij de straf met één niveau verhogen. De straf mag nooit hoger zijn dan wat bij afzonderlijke berechting samen mogelijk was (art. 62, § 3).
Wat betekent weerspannigheid?
Weerspannigheid betekent dat u zich met geweld of bedreiging verzet tegen een politieagent of een andere persoon met een openbare functie, terwijl die zijn taak uitvoert. Gewoon niet meewerken is op zich nog geen weerspannigheid.
Wat is ongewapende weerspannigheid?
Dat is weerspannigheid zonder wapen, bijvoorbeeld duwen, trekken of slaan bij een controle of arrestatie. In het nieuwe Strafwetboek is dat niveau 1: geen gevangenisstraf, maar onder meer een geldboete of werkstraf. Met een wapen, of als de weerspannigheid een integriteitsaantasting van de tweede of de derde graad tot gevolg heeft, ligt het niveau hoger.
Lees ook
⚖️ Deze pagina bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Neem contact op voor advies over uw dossier.