Sociale fraude gaat onder meer over onterechte uitkeringen, zwartwerk en het niet betalen van sociale bijdragen. Fiscale fraude gaat over het bedrieglijk ontduiken van belastingen.
Naast een strafrechtelijke vervolging kunnen er administratieve sancties, terugvorderingen en belastingverhogingen volgen.
Vroeg ingrijpen, bijvoorbeeld bij een eerste verhoor door een inspectiedienst, kan het verdere verloop sterk bepalen.
Wat zegt de wet?
Sociale fraude wordt vooral bestraft via het Sociaal Strafwetboek. Dat werkt met eigen sanctieniveaus 1 tot 4, die losstaan van de acht strafniveaus van het Strafwetboek: van een administratieve geldboete (niveau 1) tot een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar en/of een strafrechtelijke geldboete (niveau 4). Valse of onvolledige verklaringen om onterecht een uitkering te krijgen of minder bijdragen te betalen, en sociale oplichting, vallen in de regel onder niveau 4. Fiscale fraude wordt bestraft via de fiscale wetboeken, vaak in combinatie met valsheid in geschrifte.
Voor een strafrechtelijke vervolging is in de regel bedrieglijk opzet vereist. Een fout of een verschil in interpretatie is niet altijd fraude.
Het nieuwe Strafwetboek bevat de algemene regels die ook voor deze bijzondere wetten gelden, tenzij die wetten zelf iets anders bepalen (art. 77 Strafwetboek). Voor feiten van vóór 1 september 2026 wordt nagegaan welke regeling het mildst is.
Wat elk strafniveau concreet inhoudt, ziet u in het overzicht van de strafniveaus.
Lees ook: valsheid in geschrifte en witwassen.
Hoe verloopt de procedure?
- ControleEen inspectiedienst, zoals de sociale inspectie of de fiscus, doet een controle of vraagt stukken op.
- VerhoorU wordt verhoord door inspecteurs of de politie. Ook daar heeft u rechten, zoals het recht op een advocaat bij een verhoor als verdachte.
- Administratieve afhandelingTerugvordering van uitkeringen, belastingen of bijdragen, soms met verhogingen of administratieve boetes.
- Strafrechtelijke afhandelingHet parket kan seponeren, een minnelijke schikking voorstellen of vervolgen.
Welke verdediging is mogelijk?
- geen bedrieglijk opzet: een fout of een verschil in interpretatie
- betwisting van de berekening van de terugvordering
- verjaring
- een regeling met de administratie of een minnelijke schikking
Wat doet u best, en wat niet?
Doe dit wel
- Vraag advies vóór een verhoor door een inspectiedienst.
- Verzamel boekhouding, contracten en briefwisseling.
Doe dit liever niet
- Documenten achteraf aanpassen.
- Termijnen van de administratie laten verstrijken.
Hoe helpt Mr. Van Oyen u?
- Hij staat u bij tijdens verhoren door inspectiediensten.
- Hij bewaakt de samenhang tussen de administratieve en strafrechtelijke procedure.
- Hij onderhandelt over een regeling of verdedigt u voor de rechtbank.
Wat kost het?
Het eerste gesprek is kosteloos; het ereloon wordt vooraf besproken. Pro deo kan onder meer bij een beperkt inkomen: doe de pro-deotest.
Meer over de tarieven →Wettelijke basis
- Art. 101 Sociaal Strafwetboek: de vier sanctieniveaus van het Sociaal Strafwetboek.
- Art. 233 en 234 Sociaal Strafwetboek: onjuiste of onvolledige verklaringen over sociale voordelen en bijdragen.
- Art. 235 Sociaal Strafwetboek: oplichting in het sociaal strafrecht.
- Art. 77 Strafwetboek: de algemene regels gelden ook voor bijzondere wetten, tenzij die afwijken.
- Art. 451 Strafwetboek: valsheid en gebruik van valse stukken.
Links naar de geldende tekst op Justel (FOD Justitie). Stand van de wetgeving: 17 oktober 2026.
Veelgestelde vragen
Moet ik antwoorden op vragen van de sociale inspectie?
U moet in bepaalde mate meewerken aan een controle, maar als verdachte heeft u het recht om te zwijgen. Laat u vooraf adviseren.
Kan ik tweemaal gestraft worden voor hetzelfde?
Het verbod op dubbele bestraffing kan spelen als een administratieve sanctie een strafrechtelijk karakter heeft. Dat wordt geval per geval bekeken.
Wat is een minnelijke schikking in fiscale zaken?
Het parket kan in bepaalde gevallen een schikking voorstellen, meestal na betaling van de verschuldigde belastingen.
Kan een bedrijfsleider persoonlijk vervolgd worden?
Ja, zowel de vennootschap als de bestuurders kunnen strafrechtelijk verantwoordelijk zijn.
Lees ook
⚖️ Deze pagina bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Neem contact op voor advies over uw dossier.