Sinds 1 september 2026 kan de rechter een straf onder elektronisch toezicht opleggen als hoofdstraf van niveau 2, van een maand tot een jaar. U moet dan op een bepaald adres aanwezig zijn, behalve voor toegestane verplaatsingen, en voorwaarden naleven. Dat kan alleen als u ermee instemt. Voert u de straf niet uit, dan kan een vervangende gevangenisstraf van dezelfde duur volgen.
Wat is een straf onder elektronisch toezicht?
Het is een hoofdstraf: u moet aanwezig zijn op een bepaald adres, volgens een uitvoeringsprogramma. Verplaatsingen, activiteiten en afwezigheden die toegestaan zijn, mogen. De aanwezigheid wordt onder meer elektronisch gecontroleerd, met een enkelband. De rechter kan aanwijzingen geven over de toegestane verplaatsingen, activiteiten en afwezigheden.
Wanneer kan de rechter een enkelband opleggen?
- Als de rechter een straf van niveau 2 gepast vindt.
- Ook voor misdrijven met een straf van niveau 3 tot 6, als de rechter verzachtende omstandigheden aanneemt en de straf zo verlaagt tot niveau 2. Voor misdrijven van niveau 7 en 8 kan dat niet: daar daalt de straf niet lager dan niveau 3.
- Alleen als u instemt, in persoon of via uw advocaat, met kennis van zaken. Daarom kan deze straf niet bij verstek worden opgelegd, als u niet verschijnt en ook niet door een advocaat wordt vertegenwoordigd.
- Niet bij een poging tot doodslag, en niet bij niet-consensuele seksuele handelingen met foltering, opsluiting of zwaar geweld.
De rechter kan ook de personen horen die met u samenwonen, over hun opmerkingen bij de overwogen straf. Gaat de zaak over een aantasting van de seksuele, fysieke of psychische integriteit van iemand met wie u de woning deelt, dan wordt in principe een voorlichtingsrapport gevraagd aan de bevoegde dienst van de gemeenschappen. Dat hoeft niet als het niet strikt noodzakelijk is.
Hoe lang?
Minstens een maand en hoogstens een jaar. De uitvoering van een straf onder elektronisch toezicht kan niet worden uitgesteld. De wet legt geen vaste termijn op waarbinnen de straf moet starten. Wel verjaart een straf van niveau 2 na vijf jaar, te rekenen vanaf de dag waarop de veroordeling in kracht van gewijsde is getreden, en nooit eerder dan de duur van de straf.
De voorwaarden
De algemene voorwaarden zijn:
- geen misdrijven plegen;
- een vast adres hebben waar u aanwezig moet zijn. Tot uiterlijk 30 juni 2029 heeft u vóór elke adreswijziging de toestemming van het openbaar ministerie nodig;
- ingaan op de oproepingen van de dienst die de straf controleert, en de concrete afspraken van die dienst volgen.
De rechter kan ook bijzondere voorwaarden opleggen, als die nodig zijn in het belang van het slachtoffer of voor uw re-integratie in de maatschappij.
Wat als u de straf niet (volledig) uitvoert of de voorwaarden niet naleeft?
Bij elke straf onder elektronisch toezicht bepaalt de rechter een vervangende gevangenisstraf van dezelfde duur.
Wordt de straf niet of maar gedeeltelijk uitgevoerd, of worden de voorwaarden ernstig niet nageleefd, dan kan die vervangende gevangenisstraf worden uitgevoerd, of wat ervan overblijft. De dagen die u al onder elektronisch toezicht doorbracht, worden afgetrokken: een dag elektronisch toezicht telt als een dag gevangenisstraf. Tot uiterlijk 30 juni 2029 beslist het openbaar ministerie daarover.
Enkelband en uw strafregister
Een straf onder elektronisch toezicht staat op het uittreksel uit het strafregister als de veroordeling gebaseerd is op het nieuwe Strafwetboek. Gaat het om ten hoogste zes maanden, dan verdwijnt ze van het gewone uittreksel drie jaar na de definitieve uitspraak. Is de veroordeling geheel of gedeeltelijk gebaseerd op het oude Strafwetboek van 1867, dan blijft de vroegere regel gelden: een straf onder elektronisch toezicht komt dan niet op het gewone uittreksel. Welk wetboek op uw veroordeling van toepassing is, kan uw advocaat nagaan.
Een straf onder elektronisch toezicht hoort niet bij de straffen die na drie jaar vanzelf worden uitgewist. Daarvoor kan later eerherstel worden gevraagd, onder de voorwaarden van de wet. Meer leest u op de pagina over het strafregister en het uittreksel.
Enkelband om een gevangenisstraf uit te voeren: iets anders
Elektronisch toezicht kan ook een manier zijn om een gevangenisstraf uit te voeren. Daarover beslissen de strafuitvoeringsrechter of de strafuitvoeringsrechtbank, onder de voorwaarden van de wet van 17 mei 2006. Wegens de overbevolking in de gevangenissen gelden daarbij voorlopig tijdelijke regels; sinds 1 oktober 2026 kan elektronisch toezicht in bepaalde gevallen zelfs van rechtswege worden toegekend. Welke regels op uw situatie van toepassing zijn, hangt onder meer af van de duur van de straf en van de feiten.
Ook tijdens een gerechtelijk onderzoek kan een verdachte onder elektronisch toezicht in voorlopige hechtenis worden gehouden. Dat leest u op de pagina over de voorlopige hechtenis.
Hoe helpt Mr. Van Oyen u?
- Hij bespreekt met u of een straf onder elektronisch toezicht in uw zaak mogelijk is, en wat uw instemming inhoudt.
- Hij legt uit welke voorwaarden er gelden en wat er gebeurt als het misloopt.
- Na een veroordeling tot een gevangenisstraf bekijkt hij met u welke regels voor de uitvoering op uw situatie van toepassing zijn.
Wat kost het?
Het eerste gesprek is kosteloos; het ereloon wordt vooraf besproken. Pro deo kan onder meer bij een beperkt inkomen: doe de pro-deotest.
Meer over de tarieven →Wettelijke basis
- Art. 43 Strafwetboek: de straf onder elektronisch toezicht.
- Art. 36 Strafwetboek: strafniveaus en verzachtende omstandigheden.
- Art. 96 en 140 Strafwetboek: geen straf onder elektronisch toezicht bij poging tot doodslag en bij bepaalde verzwaarde zedenfeiten.
- Art. 65 en 74 Strafwetboek: geen uitstel; verjaring van de straf.
- Art. 594, 595, 619 en 621 Wetboek van strafvordering: strafregister, uitwissing en eerherstel.
- Art. 245 wet van 11 maart 2026: overgangsbepaling voor veroordelingen op basis van het Strafwetboek van 1867.
- Wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie: elektronisch toezicht als uitvoering van een gevangenisstraf.
Links naar de geldende tekst op Justel (FOD Justitie). Bijgewerkt volgens de wetgeving zoals bekendgemaakt tot en met 2 april 2026 (Strafwetboek). Wetboek van strafvordering: geconsolideerde Justel-versie van 11 september 2026. Wet van 17 mei 2006: Justel, tekstbijwerking tot 5 augustus 2026.
Bronnen: J. De Herdt, J. Rozie en D. Vandermeersch, Boek I van het nieuwe Strafwetboek. De nieuwe regels van het algemeen strafrecht toegelicht, Brugge, die Keure, 2024, p. 266–273; Wet van 17 mei 2006 betreffende de externe rechtspositie van de veroordeelden tot een vrijheidsstraf, art. 22, 98/6, 98/27/1 en 109/1 (Justel, geconsolideerde versie).
Veelgestelde vragen
Hoe lang kan een straf met enkelband duren?
Minstens een maand en hoogstens een jaar.
Moet ik akkoord gaan met een enkelband?
Ja. De rechter kan een straf onder elektronisch toezicht alleen opleggen als u ermee instemt, in persoon of via uw advocaat, met kennis van zaken. De rechter kan ook uw huisgenoten horen.
Mag ik mijn huis verlaten met een enkelband?
Alleen voor verplaatsingen, activiteiten en afwezigheden die toegestaan zijn in uw uitvoeringsprogramma. De rechter kan daar aanwijzingen over geven.
Wat gebeurt er als ik de voorwaarden niet naleef?
Dan kan de vervangende gevangenisstraf worden uitgevoerd, na aftrek van de dagen die u al onder elektronisch toezicht doorbracht. Tot uiterlijk 30 juni 2029 beslist het openbaar ministerie daarover.
Staat een straf met enkelband op mijn uittreksel uit het strafregister?
Is de veroordeling gebaseerd op het nieuwe Strafwetboek, ja. Gaat het om ten hoogste zes maanden, dan verdwijnt ze van het gewone uittreksel drie jaar na de definitieve uitspraak. Bij een veroordeling op basis van het oude Strafwetboek van 1867 komt ze niet op het gewone uittreksel. Welk wetboek van toepassing is, kan uw advocaat nagaan.
Lees ook
⚖️ Deze pagina bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is anders. Neem contact op voor advies over uw dossier.