Strafregister of “blaadje van goed gedrag en zeden”: wat is het verschil?

“Komt dit op mijn strafblad?” Het is een van de eerste vragen die cliënten stellen. Toch worden twee verschillende dingen vaak door elkaar gehaald: het centraal strafregister en het uittreksel uit het strafregister, dat veel mensen nog het “blaadje van goed gedrag en zeden” noemen. Een veroordeling kan in het strafregister staan zonder dat een werkgever ze ooit op uw uittreksel ziet. Omgekeerd kan een uittreksel voor een job met kinderen of in de haven meer tonen dan u verwacht. In dit artikel leest u wat het verschil is, wat er sinds 1 september 2026 veranderd is en waarom het belangrijk is. Een volledig overzicht van de regels vindt u op de pagina strafregister en uittreksel.

Het centraal strafregister: het volledige overzicht

Het centraal strafregister is een databank van de FOD Justitie. De regels staan in de artikelen 589 en volgende van het Wetboek van strafvordering. In het strafregister staan onder meer (art. 590 Sv):

• veroordelingen tot een straf, door de correctionele rechtbank of de politierechtbank, ook met uitstel, en de bijkomende straffen zoals een rijverbod;
• een opschorting van de uitspraak: de rechter stelt vast dat de feiten bewezen zijn, maar spreekt geen straf uit;
• het verval van de strafvordering na een schikking of bemiddeling die pas tijdens de procedure wordt gesloten;
• beslissingen tot internering, bepaalde maatregelen van de jeugdrechter en een havenverbod;
• arresten van eerherstel.

Het strafregister is niet openbaar. Magistraten, onderzoeksrechters en aangewezen politiemensen kunnen het raadplegen (art. 593 Sv). Bepaalde administraties krijgen beperkte toegang (art. 594 Sv). Een werkgever heeft geen toegang: hij ziet alleen het uittreksel dat u zelf voorlegt. U heeft wel het recht om de gegevens die over u in het strafregister staan, te laten meedelen (art. 595 Sv).

Wat er niet in komt: een seponering, een vrijspraak, een minnelijke schikking die u betaalt voordat de zaak voor de rechter komt, een onmiddellijke inning voor een verkeersovertreding en een GAS-boete. Dat zijn geen veroordelingen.

Het uittreksel: wat een werkgever te zien krijgt

Het uittreksel uit het strafregister is het document dat u aanvraagt bij uw gemeente, aan het loket of online via Mijn Burgerprofiel. Het vervangt het vroegere “getuigschrift van goed zedelijk gedrag”, in de volksmond het bewijs of blaadje van goed gedrag en zeden (art. 595 en 596 Sv). U vermeldt waarvoor u het nodig heeft, zodat de gemeente het juiste model aflevert. Er zijn vier modellen:

• Model 595: het gewone uittreksel, voor de meeste jobs en aanvragen.
• Model 596.1: voor gereglementeerde activiteiten, waarvan de wet of een verordening de toegangsvoorwaarden bepaalt, zoals bewakingsagent, taxichauffeur, privédetective of een wapenvergunning.
• Model 596.2: voor activiteiten met minderjarigen, zoals onderwijs, jeugdwerk, kinderopvang, jeugdhulp of animatie.
• Havenmodel (art. 596bis Sv): sinds juni 2024 voor wie wil werken in een haven, een havenfaciliteit, een binnenvaartterminal of een bedrijf dat van belang is voor de maritieme beveiliging.

Het uittreksel is bewust een gefilterd overzicht. Niet alles wat in het strafregister staat, komt erop.

Het gewone uittreksel in het kort

Op het gewone uittreksel komen onder meer een opschorting, een werkstraf en een probatiestraf nooit, en lichtere veroordelingen, zoals een geldboete tot 4.000 euro of een verkeersboete, verdwijnen er na drie jaar van, tenzij het vonnis een verval of ontzetting van meer dan drie jaar oplegt (art. 594 en 595 Sv). Een gewone verkeersveroordeling door de politierechtbank blijft dus meestal niet lang zichtbaar voor een werkgever, al blijft ze wel gekend bij justitie. De volledige lijsten staan op de pagina strafregister en uittreksel.

Let op bij oudere veroordelingen. Steunt een veroordeling (deels) op het Strafwetboek van 1867, dan gelden voor het strafregister in principe nog de vroegere regels (art. 245 van de wet van 11 maart 2026). Uw advocaat kan nakijken onder welk wetboek uw veroordeling valt.

De strengere modellen

Voor bepaalde jobs wil de wetgever meer weten.

• Model 596.1: de veroordelingen die na drie jaar van het gewone uittreksel verdwijnen, blijven erop staan als ze een ontzetting of verval van meer dan drie jaar inhouden die u verbiedt om die activiteit uit te oefenen.
• Model 596.2: voor feiten gepleegd tegen een minderjarige, als dat een bestanddeel van het misdrijf is of de straf verzwaart, toont dit uittreksel ook beslissingen die anders verborgen blijven, zoals een opschorting, een werkstraf of een probatiestraf, en veroordelingen die anders na drie jaar van het uittreksel verdwijnen. Het vermeldt ook of een rechter of een onderzoeksgerecht u verboden heeft om activiteiten uit te oefenen die u in contact brengen met minderjarigen.
• Havenmodel: naast wat op het model 596.1 staat, toont dit uittreksel een eventueel havenverbod. Bovendien blijven een werkstraf, een probatiestraf of een dienstverleningsstraf drie jaar lang zichtbaar wanneer ze werden opgelegd voor drugsfeiten, deelname aan een vereniging of criminele organisatie, diefstal zonder geweld of onrechtmatig binnendringen in een havengebied.

Waarom is dit verschil belangrijk?

• Voor uw job. Een werkgever ziet alleen uw uittreksel. Of een veroordeling daarop verschijnt, hangt af van het soort straf en van het model. Een opschorting, een werkstraf of een probatiestraf heeft daardoor vaak veel minder gevolgen voor uw loopbaan dan een gevangenisstraf.
• Voor uw verdediging. Uw advocaat kan de rechter vragen om een straf op te leggen die niet op uw uittreksel komt, zoals een opschorting, een werkstraf of een probatiestraf. Uw persoonlijke situatie, uw werk en uw toekomstplannen spelen daarbij een belangrijke rol.
• Voor later. Ook wat niet op uw uittreksel staat, blijft zichtbaar voor het openbaar ministerie en de onderzoeksrechter (art. 593 Sv), en kan zo in uw strafdossier terechtkomen. Een eerdere opschorting of veroordeling kan meewegen als u later opnieuw vervolgd wordt.
• Bij een minnelijke schikking. Betaalt u een minnelijke schikking voordat de zaak voor de rechter komt, dan is er geen veroordeling en komt er niets in het strafregister.

Kan een veroordeling verdwijnen?

Ja. Lichtere straffen, zoals een geldboete tot 20.000 euro, een werkstraf tot 120 uur of een probatiestraf tot twaalf maanden, worden sinds 1 september 2026 drie jaar na de definitieve uitspraak vanzelf uitgewist, tenzij het vonnis een verval of ontzetting van meer dan drie jaar inhoudt (art. 619 Sv); een opschorting na de proeftijd. Die drempel geldt niet als de straf op het oude wetboek steunt: dan wordt volgens het vroegere art. 619 Sv na drie jaar enkel een politiestraf uitgewist, en een opschorting of eenvoudige schuldigverklaring alleen als het feit met een politiestraf bestraft kon worden (art. 245 van de wet van 11 maart 2026). Voor een gevangenisstraf is eerherstel nodig, na een proeftijd van minstens drie of vijf jaar (art. 621 tot 634 Sv). Voorwaarden en procedure leest u op de pagina over eerherstel.

Wat doet u best?

• Wordt u gedagvaard voor de correctionele rechtbank of de politierechtbank, bespreek dan vooraf met uw advocaat welke straf voor u de minste gevolgen heeft, en waarom. Heeft u een beperkt inkomen, doe dan de test of u recht heeft op een gratis of goedkopere advocaat.
• Werkt u met kinderen, in een gereglementeerde sector of in de haven, of wilt u dat in de toekomst doen? Zeg het meteen. Dat kan bepalend zijn voor de verdediging.
• Vraag zelf een uittreksel aan bij uw gemeente als u wilt weten wat een werkgever te zien krijgt.

⚖️ Dit artikel bevat algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Elke situatie is anders — neem contact op voor advies op maat.